Pülümür tuzunun havuzdan sofralara uzanan yolculuğu



Tunceli’nin Pülümür ilçesindeki havuzlarda doğal yöntemlerle üretilen kaynak tuzunun yurt içinde satışa sunulmasına kadar geçen süreçte emek yoğun bir hikaye saklı.


Pülümür tuzunun havuzdan sofralara uzanan yolculuğu

Tunceli’nin Pülümür ilçesinde doğal yöntemlerle üretilen yer altı kaynak tuzu, sahip olduğu endemik türler ve zengin florasıyla öne çıkan yöre insanına gelir sağlamakla kalmıyor, üretilen kaynak tuzu, yurt içinde satışa sunuluyor.

TUNCELİ’DE HAYVANCILIK DA YAPILIYOR

Bitki örtüsü, verimli arazileri ve yaylaların fazla olması sebebiyle tarım ve hayvancılığın yaygın yapıldığı kentte, son yıllarda devlet teşvikleri ve hibe yardımlarıyla ceviz, bal ve dut üreticiliği de artmaya başladı.

Pülümür tuzunun havuzdan sofralara uzanan yolculuğu ViDEO

KENTİN ÇEŞİTLİ İLÇELERİNDEN YÖREYE ÖZGÜ ÜRÜNLER ALINIYOR

Kente bağlı Ovacık ilçesinde kuru fasulye, nohut ve barbunya ekimi yaygınken, Mazgirt ilçesinde sebze ve meyve üretimi, Pertek ve Çemişgezek ilçelerinde ise buğday ve arpa gibi zengin tahıllar ile dut ve ceviz yetiştiriciliği dikkati çekiyor.

Pülümür tuzunun havuzdan sofralara uzanan yolculuğu #1

YER ALTI SUYU ÖNEMLİ BİR GELİR KAYNAĞI

Sahip olduğu endemik türler ve zengin florasıyla öne çıkan Pülümür ilçesinde de arıcılığın yanı sıra doğal yöntemlerle ortaya çıkarılan yer altı kaynak tuzu, yöre insanı için önemli gelir kaynakları arasında yer alıyor.

İlçe merkezine yaklaşık 10 kilometre uzaklıktaki Göneli Mezrası’ndaki tuz işletmesinde çalışan üreticiler de yıllardır ekmeğini yerin altından çıkan kaynak suyu ile ürettikleri tuzdan kazanıyor.

Pülümür tuzunun havuzdan sofralara uzanan yolculuğu #2

YER ALTINDAN ÇIKARILAN TUZLU SU DEPOLARDA BİRİKTİRİLİYOR

Üreticiler, bölgedeki yer altı su kaynaklarının kaya tuzu tabakalarını eriterek yüzeye çıktığı noktalara sondaj vurup, yüzeye çıkan tuzlu suyu depo şeklindeki kuyularda biriktiriyor.

Motor yardımıyla kuyudaki suları ihtiyaca göre işletmedeki ana havuzlara tahliye eden tuz üreticileri, bu sayede suyun hem dinlendirilmesini hem de ağır maddelerin zemine çökerek temizlenmesini sağlıyor.

Pülümür tuzunun havuzdan sofralara uzanan yolculuğu #3

SULAR GÜNEŞTE BUHARLAŞIYOR

Birkaç günlük bekleyişin ardından ana havuzlardaki sular, üreticilerce borular aracılığıyla asıl tuz üretiminin yapılacağı çok sayıda havuza aktarılıp güneşin etkisiyle buharlaştırılıyor.

Yaklaşık bir haftalık süre sonunda suyun iyice buharlaşmasıyla oluşan kristal halindeki tuz, ardından belirli aralıklarla üreticiler tarafından kürekler yardımıyla havuzun bazı noktalarına çekiliyor.

Pülümür tuzunun havuzdan sofralara uzanan yolculuğu #4

PÜLÜMÜR TUZU TÜKETİCİDEN YOĞUN TALEP GÖRÜYOR

Tuz birikintileri neminden arındırılıp beyaz rengine kavuştuktan sonra işçilerce 5 kilogramlık torbalara doldurulup, kent merkezi başta olmak üzere çevre il ve ilçelerde satışa sunuluyor.

Pülümür tuzunun havuzdan sofralara uzanan yolculuğu #5

YILLARDIR GELENEKSEL YÖNTEMLE ÜRETİM YAPILIYOR

Göneli tuzlasında işçi olarak çalışan Erdal Uludağ, Pülümür ilçesinde yıllardır aynı geleneksel yöntemlerle yer altı kaynak tuzu üretimi yapıldığını söyledi.

Yer altından çıkan tuzlu kaynak suyunu kuyularda biriktirdiklerini belirten Uludağ, daha sonra motor yardımıyla suları ana havuzlara aktarıp dinlendirmeye bıraktıklarını dile getirdi.

İşletmedeki büyük havuzlarda bekletilen suların ağır maddelerden temizlenmesiyle küçük havuzlara tahliye ettiklerini ifade eden Uludağ, “Su dört gün boyunca havuzlarda kalıyor ve ısısı değişiyor. Güneşin etkisiyle havuzlardaki ham su buharlaşıyor, geriye normal tuzlu su kalıyor. Tuzlu su da üç gün daha bekletildikten sonra tuza yatıyor ve yattıktan dördüncü veya beşinci günü tuz çekime hazır hale geliyor.” dedi.

Pülümür tuzunun havuzdan sofralara uzanan yolculuğu #6

TUZ KÜREKLERLE BELİRLİ NOKTALARA ÇEKİLİYOR

Uludağ, havuzlarda oluşan tuzu kürekler yardımıyla belirli noktalara çektiğini dile getirerek, şöyle konuştu:

“Tuz orada kuruyor ve nemi iyice çekildikten sonra paketlemesini yapıyoruz. Satış için kilosunu ayarlıyoruz. Pülümür tuzunu çevre il ve ilçelere satıyoruz. Tuz üretimine haziran ayında başlıyoruz ve eylülün sonuna kadar hava sıcak olursa tuz oluşumu devam ediyor. Ama havalar soğursa tuz oluşumu yavaşlıyor, her şey güneşe bağlı.”

“KURAKLIK TUZ ÜRETİMİ ORANINI OLUMSUZ ETKİLEDİ”

Bu yıl tuz üretimi veriminin önceki yıllara göre düştüğü anlatan Uludağ, “Kuraklık var ve kaynak suyu olduğu için çekiliyor. Önceden burada 6 kişi çalışıyorduk. Şu anda verim düşük olduğu için iki kişi çalışıyoruz. Şu ana kadar 100 ton tuz ya çıktı ya da çıkmadı. Önceki senelerde 300-350 ton tuz çıkıyordu. Hiçbir katkı maddesi yok ve kimyasal hiçbir şey tuza atılmıyor.” dedi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir